Hara hachi bu

Het zal ongetwijfeld met die wet van figuur en achtergrond te maken hebben dat een combinatie van gesprekken, berichten en reportages bijna gelijktijdig mijn neuronen bereikt, waardoor die bij het afvuren het waakvlammetje in een aantal andere geparkeerde gedachten aanwakkeren. Fijn wanneer de muze zo als vanzelf wat steentjes in je hoofd verzamelt en je vingers bij de hand neemt om ze via het toetsenbord in een draad te gieten, ook al is die voor de één misschien veel minder rood dan voor de ander. Over pensioenplannen en wijsheden van de oudste Japanners bijvoorbeeld.

Tijdens de lunch gaat het gesprek onder collega’s over zogenaamde cafetariaplannen, waarbij je – heel kort door de bocht – als werknemer mee je loon- en arbeidsvoorwaarden samenstelt, op basis van een menu zoals in een zelfbedieningsrestaurant: mobiliteit, gezondheid, sociale zekerheid, materiaal, voordelen werk/privé-balans. Een flexibele aanpak om als werkgever goede werknemers te werven of te houden. Eén van de collega’s trekt het gesprek open naar het thema pensioen, meer bepaald de impact van alternatieve loon- en arbeidsvoorwaarden. Ik haal aan dat ik nu zo weinig mogelijk met vroeger en later bezig ben. Dat ik nu vooral blij ben met het voorschot in tijd dat ik op mijn pensioen neem omdat we pakweg nog tien jaar leven nadat we ons kantoor definitief leegmaken.

Achteraf lees ik dat mannen ondertussen gemiddeld 79 jaar en vrouwen 84 worden. Met de momenteel vooropgestelde pensioenleeftijd van 67 is er dat alvast voor de testosteronsoort niet heel ver af. Ach, tegen dat ik daar ben, is de grens misschien weer opgeschoven of bestaat het begrip zelfs niet eens meer. De berekening van een HR-adviesbureau dat je over je hele loopbaan 85 keer je maandloon bij elkaar moet sparen om vanaf je pensioen je levensstandaard op peil te houden, vermeldt voor zover ik gelezen heb niets over hoe lang je nog levend van die verdiende rust geniet. In Rusland spant men de kroon, want daar komt de pensioenleeftijd na de meest recente stevige verhoging akelig dicht bij de gemiddelde levensverwachting. De relativiteit van gemiddeldes, medianen, percentielen, kwartielen en andere statistische spiegeltjes die al meer medemensen ongelukkig dan vrolijk gemaakt hebben. Als je in dat glas kijkt, zie je hopelijk vooral jezelf.

Die avond nestelen we ons in de zetel voor een aflevering van Last Days, waarin fotografe Lieve Blancquaert een aantal landen bezoekt om vast te stellen hoe men daar met de dood omgaat. Deze week is het Japanse eiland Okinawa aan de beurt. En daar wordt duidelijk vooral geleefd. Lang geleefd. Iemand van vijftig wordt een kind genoemd. Er passeren heel wat ruimhonderdjarigen de revue. Die zullen ongetwijfeld niet met 85 keer hun maandloon toekomen? Integendeel. Zij beleven hun oude dag vanuit veel minder financieel gedreven principes en geven aan dat die leeftijd bereiken als vanzelf gaat, ook al zingt één van de lokale dames grappend dat het vanaf honderd bergaf gaat en je dan het beste gehad hebt.

“Laten we iedere dag met veel vreugde beleven. Als ik moet gaan, dan ga ik wel.” (inwoonsters van Okinawa)

Er worden vier redenen aangehaald hoe ze daarin slagen: de eetcultuur hara hachi bu waarin je jezelf niet helemaal volpropt maar je spijsvertering wat ruimte laat, fysieke activiteit en in beweging blijven zonder dat het meteen topsport hoeft te zijn, zelfzorg door je ikigai – je eigenlijke doel in het leven – voor ogen te houden en wederzijdse hulp, waarbij connectie dieper gaat dan gewoon samen plezier maken en vriendschap betekent dat je elkaar de rest van je leven ondersteunt of afspreekt wie wat teelt en het dan deelt. Eerbied voor wie er niet meer is, creëert een vorm van geloof en gevoel van bescherming. Ik voel er een soort collectieve energie in. Ze vieren trouwens niet hun 100e maar 97e verjaardag, want volgens de traditie is dat het einde van je levensdraad en start je dan terug als kind. Hopelijk omarmt de plaatselijke jeugd opnieuw die filosofie want zij kiezen blijkbaar steeds meer voor een andere levensstijl, met hogere sterftecijfers bij jongeren als gevolg.

Bij de visser van 81 die met plezier het water induikt om zijn netten uit te zetten, golven mijn gedachten terug naar dat gesprek onder collega’s. Hij kent het woord pensioen niet – of negeert het – en hoopt dat hij het iedere dag leuk blijft vinden, terwijl ons geadviseerd wordt er al vanaf het begin van onze carrière rekening mee te houden en er als een soort bijna goddelijk iets naar uit te kijken. Het is in ieder geval een ander evenwicht dat nagestreefd wordt. Je verdiende oude dag of je verdiende nu?

Mag ik mezelf iets inbeelden? Dan is het de hoop dat wij erin slagen een soort hara hachi bu op onze stress toe te passen, er niet steeds jonger door verteerd worden en onszelf nu wat ademruimte gunnen. Dat wij niet tot onze 97e verjaardag wachten om het kind in ons opnieuw wakker te schudden. Dat we lichaam en geest met een bewust besef in beweging houden. Dat we onze missie (her)ontdekken en niet meer uit het oog verliezen. Dat een ik een gai – test je Kempens dialect – werkelijk ontmoet, persoonlijke doelen elkaar overlappen en vanuit die collectieve energie in een deel-verzameling uitmonden. Dat we elkaar in het oog houden, in verbondenheid hulp bieden en aanvaarden wanneer iemand het moeilijk heeft en de draad even kwijt is. Lichtpuntjes creëren. Leave a light on.

In onderstaande versie van ‘Leave a light on’ nemen stem en instrumenten je mee in een verhaal, waarbij het licht dat je laat branden een spoor naar hoop is voor iemand die de weg wat kwijt is. En dat hoeft heus niet altijd zo dramatisch als de drugs of een andere verslaving bij de vriend van Tom Walker te zijn:

Foto – Valavond in Uzès (Frankrijk)

3 gedachten over “Hara hachi bu

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.