Nestmandje

Scholen zijn mandjes waaraan wij onze nestlingen tijdelijk toevertrouwen. Tot ze klaar zijn om naar het volgende nest te fladderen om daar te slagen en uiteindelijk hun vleugels zelfstandig naar een andere horizon uit te slaan. Onze tieners lopen school op het college waar ook ik zoveel jaar geleden als opgroeiende snaak met mijn boekentas naartoe fietste. Toen de oudste me vroeg of ik als ouder kort iets wilde vertellen tijdens de proclamatie van zijn zesde jaar, heb ik dan ook niet getwijfeld. Zo kon ik mijn boodschap rond leren leven uitdragen en de school bedanken voor het mee uitbroeden van het kostbaarste dat wij bezitten.

Eerst dat mondmaskertje af en daar gaan we:

Ik neem jullie graag even mee naar één van de voorbije warme zomers. Terwijl onze jongens op scoutskamp zijn, besluit ik om eens flink te rommelen in de op papier verzamelde kennis die ik tot 25 jaar geleden in mijn grijze massa pompte en (vaak tijdelijk) opsloeg. Voor die toetsen, rapporten, diploma’s en getuigschriften waarmee ik een goed betaalde baan zou vinden en misschien zelfs de wereld veranderen. Herinneringen uit de oude doos. Figuurlijk en letterlijk. Bananendozen vol.

Het worden uren vol denkbeeldige tijdreizen en herinneringen aan de voltooid verleden tijd, onder andere op dit college waar onze kinderen met hun boekentas vol dromen binnenstapten en nu hun laatste broek versleten hebben. Oude toetsen, vakrapporten en een aantal schrijfwerkjes aan de kant om bij te houden. Net als wat zeldzame tekeningen, want een tekenaar zou ik nooit worden. Naast plastische opvoeding waren ook wetenschappelijke vakken niet mijn favoriete bril om naar de wondere wereld te kijken. Die kennis pompte ik er maximaal in om te slagen voor een examen, waarna het ventiel der vergetelheid al snel weer maximaal geopend werd om ruimte te maken voor het volgende trimester. Als ik in één van de dozen een ponskaart uit de les informatica tegenkom, stel ik me de vraag hoeveel opslagcapaciteit het menselijke brein eigenlijk heeft. Mijn afleidingsvermogen en verbeelding zaten veel minder in logische vergelijkingen en fysische of chemische wetten dan wel in letters en woorden. Daarom sta ik in gedachten langer stil wanneer ik met mijn neus in de taal- en filosofische bundels hang. Al bladerend snuif ik opnieuw mijn eerste kennismaking met zinsontleding en zinontleding op. Met schrijvers en poëten in verschillende talen. Van Goethe en Gezelle tot Shakespeare en Ronsard.

Ik ben een aantal leraren van hier nog altijd dankbaar dat taal en stilstaan bij wat je er levensbeschouwelijk mee kunt doen met elkaar verweven waren. Op die manier vonden mijn gedachten voor het eerst hun weg naar papier. Het helpt wanneer er tijdens de les geschiedenis ruimte is voor de grote denkers of wanneer je taalleerkracht ook filosofie geeft en je naast de theorie vooral met echte thema’s aan de slag laat gaan. Het is goed als godsdienst niet enkel godsdienstig geïnspireerd is maar je kritische geest aan het werk zet. Waardoor je jezelf als gevoelige jonge snaak in een Engels opstel via het sportieve thema fair play naar de inzichten van moraalfilosoof Levinas en authenticiteit schrijft. Bij samen Fawlty Towers kijken kwam het woord racisme niet in ons op want het was een manier om dingen bespreekbaar te maken. Aan de hand van een reeks in Time Magazine werd ons jeugdig engagement om het klimaat te redden aangewakkerd.

Net als de kaart van Europa in de typisch blauw gekafte atlas van toen leek ook het leven minder complex. De druk op onze schoolgaande kinderen is recht evenredig toegenomen met het aantal landen en hoofdsteden die ze op een blinde kaart moeten kunnen aanduiden. Ik hoop vurig dat hun opleidingstraject niet enkel draait rond het herkauwen en recycleren van universeel overeengekomen kennis maar dat ze de ruimte krijgen om met de ingrediënten van hun smaak geen spiegel- maar een eigen realiteit te vormen. Er lopen al zoveel copycats rond. “Een leven zonder zorgen, ambities of spijt”, zoals de Fixskes dat zo mooi omschrijven in het pure en recht uit mijn jeugd gegrepen Kvraagetaan.

Begrijp me niet verkeerd. Algemene kennis is uiteraard noodzakelijk. Maar graag ook – en misschien nog belangrijker – een gezonde dosis… zelfkennis, zelfbewustzijn. Aan welke van de twee heb je het meeste wanneer je je op jonge of oudere leeftijd in jezelf verslikt? “Intelligentie is niet veel studeren. Het is weten hoe je in alle omstandigheden kunt groeien.” Die woorden van de Amerikaanse schrijver Wayne Dyer las ik hier op een bordje aan de muur toen we een paar jaar geleden het rapport van onze jongens gingen afhalen.

Als liefhebber van letters en woorden hecht ik belang aan correct taalgebruik en soms frons ik mijn wenkbrauwen wel eens als ik zie op welke manier jongeren ondertussen met elkaar communiceren. Maar belangrijker vind ik dát ze communiceren. En nog belangrijker dat ze delen wat in hen omgaat wanneer hun leven niet volgens plan loopt, ook al is dat in slecht Nederlands. Dat ze weten maar ook weten waar ze terechtkunnen. Onze oudste die hier voor me zit, is meer voor wetenschappen dan taal, vuurde ontelbare keren ‘waarom’ op ons af en wilde al een laboratorium nog voor hij het woord kon uitspreken. Hij stuurde mij ooit een bericht: “Vraag is aan…”. Mijn antwoord: “Het is ‘eens’ in plaats van ‘is’.” Zijn reactie: “Eens dat zo?” Tja… die komt er ook wel zonder perfect Nederlands.

Op dezelfde manier maak ik de dozen van het hoger onderwijs leeg en glijd ik naadloos over in herinneringen aan mijn loopbaan die nu meer dan halfweg is. Was dat het verwachte traject toen ik na een tocht van tien kilometer de eerste keer mijn fiets in de stalling van het college achterliet om aan de grote school te beginnen? Neen. Lang niet altijd. Is dat erg? Ook niet. Door de jaren heen heb ik beseft dat je jezelf best van de druk ontdoet om een geplande route af te leggen en dat het leven jou ontmoet – soms zelfs overkomt – terwijl je andere plannen aan het smeden bent. Denk aan hoe corona het laatste collegejaar van onze gasten op zijn kop gezet heeft maar dat het hen ook goed voorbereid heeft op zelfstandig leren in het hoger onderwijs, ook al hebben zij het nu vooral over wat ze gemist hebben. Een dikke pluim voor hoe zij en deze school daarmee omgegaan zijn.

De volgende jaren zullen zij hún kilo’s kennis in die bananendozen verzamelen. Waarbij ze beseffen dat het gebundelde weten, waarvan akte in hun diploma’s, geen einde maar een (nieuw) begin of doorstart is. Want dat papiertje, las ik ergens, is als het startnummer dat je bij een marathon krijgt en niets over je uiteindelijke klassement zegt. Waaraan ik graag toevoeg dat met de tijd ook het inzicht komt dat je niet altijd punten hoeft te verzamelen om jouw weg naar de eindmeet gelukkig af te leggen. Je hoeft ook niet altijd (meteen) een antwoord te hebben op de vragen die anderen jou of die jij jezelf stelt. Het leven is geen examen. Dus gasten, tieners: succes met de herinneringen die jullie verder verzamelen, word serieus maar neem ook niet alles te serieus, word volwassen maar blijf vooral ook jong… en korte broeken dragen. Leerkrachten en directie van dit college: een dikke merci voor de energie die jullie toen in mij en de voorbije jaren in onze kinderen gepompt hebben.

In deze context deel ik nog graag een eerdere podcast die ik samen met een vroegere schoolkameraad op het college opnam:

4 gedachten over “Nestmandje

  1. Heel mooi geschreven! En heel herkenbaar!
    “Intelligentie is niet veel studeren. Het is weten hoe je in alle omstandigheden kunt groeien.” Dit zijn prachtige woorden. Ieder vindt zijn weg, op zijn/haar manier…

    Like

  2. Prachtig geschreven ! Een dikke proficiat aan jullie en aan Zoran. Een belangrijke stap gezet. Wat kiest hij volgend jaar ? Een leger nest ?
    Warme groeten Toon en Els

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.